Standard ICC/MBI 1200-2021 obejmujący projektowanie i budowę budynków modułowych oraz standard 1205-2021 dotyczący inspekcji i certyfikacji określają podstawowe zasady budowy domów poza miejscem ich ostatecznej lokalizacji. Wytyczne te obejmują wszystko – od wstępnych projektów po rzeczywistą produkcję oraz zapewnienie zgodności ze wszystkimi obowiązującymi przepisami. Oba standardy zostały opublikowane w grudniu 2021 roku przez International Code Council we współpracy z Modular Building Institute. Zajmują się one poważnymi problemami, które od lat utrudniały nadzór nad domami produkowanymi fabrycznie. Choć te standardy funkcjonują równolegle do istniejących kodeksów, takich jak International Building Code (Międzynarodowy Kodeks Budowlany) czy International Residential Code (Międzynarodowy Kodeks Budownictwa Mieszkaniowego), nie mają one zastąpić ich w całości. Zamiast tego stanowią materiały odniesienia, których celem jest uzupełnienie brakujących elementów i – w efekcie – znaczne ułatwienie poruszania się po skomplikowanej sieci przepisów budowlanych dla wszystkich zaangażowanych stron.
Do 2024 roku dwanaście stanów w USA włączyło do swoich ustaw lub przepisów standardy 1200-2021 lub 1205-2021, często jako alternatywny sposób spełnienia wymogów zawartych w rozdziale 34 kodeksu IBC/IRC. Jednak proces ten nie przebiega jednolicie na całym terytorium kraju. W niektórych miejscach te standardy stosuje się wyłącznie w odniesieniu do określonych rodzajów projektów, np. budynków mieszkalnych wielorodzinnych lub obiektów mieszkaniowych o niskich kosztach budowy. Inne stany wymagają od wykonawców stosowania zarówno nowych standardów, jak i obowiązujących lokalnie przepisów. Ze względu na tak fragmentaryczny charakter ich wprowadzania dom wyprodukowany fabrycznie, który uzyskał pozytywną ocenę podczas kontroli w Idaho, może nie zostać zatwierdzony w Maine — nie dlatego, że konstrukcja jest wadliwa, lecz jedynie dlatego, że poszczególne regiony różnie interpretują i egzekwują obowiązujące przepisy. Standardy te zostały opracowane w celu zapewnienia większej spójności w zakresie inspekcji i certyfikacji na całym terytorium Stanów Zjednoczonych. Niemniej jednak, ponieważ są one nadal dość nowe, deweloperzy realizujący projekty obejmujące kilka stanów muszą obecnie uwzględniać dwa zestawy przepisów, aż większość regionów w pełni je przyjmie i będzie stosować w sposób spójny.
Standard ICC/MBI 1205-2021 zmienia miejsce, w którym przeprowadzane są kontrole jakości w projektach budowlanych. Zamiast polegać na inspekcjach na rzeczywistym miejscu budowy, większość z tych kontroli musi teraz odbywać się w zakładzie produkcyjnym. Osiemdziesiąt do dziewięćdziesiąt procent wszystkich wymagań normatywnych musi zostać zweryfikowanych w trakcie produkcji elementów, a czynność tę muszą wykonać inspektorzy pracujący dla agencji akredytowanych przez ICC lub MBI. Co dokładnie obejmuje to wymaganie? Należy rozważyć m.in. sposób połączenia poszczególnych elementów konstrukcyjnych, zgodność ścian przeciwpożarowych ze standardami, szczelność kanałów wentylacyjnych oraz prawidłowe uziemienie instalacji elektrycznych. Wszystkie te istotne szczegóły są sprawdzane i zaznaczane na liście kontrolnej długie czas przed przybyciem jakiegokolwiek modułu na plac budowy w celu montażu.
Inspekcje na miejscu budowy ograniczone są zatem do trzech kluczowych obszarów interfejsu:
Nowy standard 1205-2021 wyjaśnia te mylące obszary szare między obowiązkami zakładów produkcyjnych a terenem budowy, które dotychczas utrudniały uzyskiwanie zatwierdzeń na każdym kroku. Wystarczy pomyśleć o sporach dotyczących tego, kto sprawdza, czy zapobieganie rozprzestrzenianiu się ognia zostało prawidłowo wykonane w miejscach połączenia modułów. Obecnie egzekwowanie wymogów opiera się na rzeczywistych śladach dokumentacyjnych z oznaczeniami czasu wskazującymi, kiedy prace zostały ukończone w zakładzie produkcyjnym – wszystkie te dane są rejestrowane w dokumentach kontroli jakości producenta. Firmy, które wdrożyły ten system, zgłaszają przyspieszenie gotowości budynków do użytkowania o około 22 dni w porównaniu z poprzednim okresem, co wynika z najnowszych badań branżowych przeprowadzonych przez Modular Building Institute w ich badaniu z 2023 r. dotyczącym problemów związanych z zgodnością.
Przy porównywaniu przepisów budowlanych w różnych krajach widoczna jest wyraźna różnica w podejściu do budownictwa modułowego w rozdziale 34 Międzynarodowego Kodeksu Budowlanego (IBC) oraz części 9 Kanadyjskiego Krajowego Kodeksu Budowlanego (NBC). IBC przyjmuje znacznie bardziej postępowe stanowisko, traktując jednostki modułowe nie tylko jako rozwiązania tymczasowe, lecz także jako rzeczywiste elementy inżynieryjne, nadające się nawet do budowy wieżowców klasyfikowanych jako konstrukcja typu I-A. Jednak to podejście jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy wykonawcy udowodnią za pomocą badań, że metody budowy modułowej zapewniają taką samą wydajność jak tradycyjne metody budowlane. Co czyni to możliwym? Projekty modułowe umożliwiają tzw. stosowanie objętościowe, w którym całe sekcje pasują do siebie jak elementy układanki. Ułatwiają również wbudowanie podstawowych systemów mechanicznych, elektrycznych i sanitarно-wodociągowych (MEP) bezpośrednio w ściany. Ponadto architekci mogą integrować materiały odporno-pałowe bezpośrednio w elewacjach budynków. Te innowacje są szczególnie wartościowe w zatłoczonych środowiskach miejskich, gdzie brakuje wolnej przestrzeni.
Część 9 NBC przyjmuje zupełnie inne podejście, wprowadzając surowe ograniczenia dotyczące wysokości budynków. Zgodnie z tym przepisem moduły wykonywane w fabryce mogą być stosowane wyłącznie w budynkach o maksymalnie trzech piętrach oraz ogranicza się rodzaje materiałów konstrukcyjnych do drewna szkieletowego lub lekkiej stali cienkościennej. To właśnie to czyni przepisy szczególnie problematycznymi: Część 9 nie traktuje bowiem jednostek modularnych jako prawidłowo zmontowanych systemów pod kątem odporności na siły boczne. Zamiast tego całość analizowana jest zgodnie z tradycyjnymi metodami budowy na miejscu. Powoduje to poważne problemy regulacyjne. Weźmy na przykład system mieszkalny modularny, który został zatwierdzony na podstawie rozdziału 34 IBC dla budynku o wysokości 12 pięter w Nowym Jorku. Gdyby ktoś próbował zbudować identyczny projekt w Kolumbii Brytyjskiej zgodnie z przepisami Części 9 NBC, musiałby całkowicie przeprojektować cały układ od podstaw. Oznacza to dodanie dodatkowych elementów usztywniających montowanych na miejscu oraz środków zapobiegawczych przeciwpożarowych wyłącznie w celu spełnienia lokalnych wymogów. Próby uzgodnienia przepisów obu jurysdykcji znajdują się wciąż na wczesnym etapie, a nawet nie istnieje oficjalna umowa między Kanadyjską Komisją ds. Norm Budowlanych i Pożarnych (CCBFC) oraz Międzynarodową Radą ds. Norm (ICC) dotycząca wzajemnego uznawania standardów.
Konwencjonalne przepisy budowlane zakładają ciągłą, sekwencyjną budowę na miejscu — przez co są mało odpowiednie do zastosowania w przypadku objętościowych układów modułowych. Trzy podstawowe niezgodności pozostają nadal aktualne:
Istniejące luki regulacyjne zmuszają inżynierów do opracowywania dodatkowych badań równoważności, co zwykle oznacza uruchamianie modeli metodą elementów skończonych oraz wykonywanie fizycznych makiet jedynie w celu uzyskania zatwierdzenia od lokalnych urzędów budowlanych. Zgodnie z danymi przedstawionymi w raporcie Zespołu Roboczego ds. Budownictwa Modułowego SEAOC z 2023 r., około 7 na 10 projektów wymagało zastosowania specjalnych rozwiązań inżynierskich. Powoduje to wydłużenie standardowego procesu przeglądu projektu o około trzy tygodnie, co generuje rzeczywiste opóźnienia dla deweloperów próbujących jak najszybciej wprowadzić konstrukcje modułowe do eksploatacji. Te dane podkreślają, jak trudne może być stosowanie gotowych rozwiązań w przypadku, gdy nie mieszczą się one w ramach tradycyjnych przepisów budowlanych.
Standard CSA A277 dotyczący oceny budynków prefabrykowanych funkcjonuje wraz ze standardami ANSI/MBI 1200-2021 i 1205-2021 jako osobne, lecz powiązane systemy certyfikacji na terenie Ameryki Północnej. W Kanadzie standard CSA A277 obejmuje certyfikację zakładów produkcyjnych, oceniając skuteczność kontroli procesów produkcyjnych przez producentów, śledzenie materiałów w cyklu produkcji oraz zapewnienie nadzoru ze strony niezależnych ekspertów. Standardy ANSI/MBI podejmują natomiast inne podejścia. Wersja 1200-2021 koncentruje się głównie na weryfikacji zgodności projektów budynków z wymaganiami bezpieczeństwa oraz ich właściwego zachowania się pod względem wytrzymałości konstrukcyjnej. Natomiast standard 1205-2021 zagłębia się w szczegóły dotyczące zakresu i dokładności przeprowadzanych inspekcji oraz poprawności prowadzenia całej dokumentacji w trakcie realizacji projektów budowlanych.
W 2022 roku rozpoczęto pilotażowe programy wzajemnego uznawania między CEN (Europejskim Komitetem Normalizacyjnym) oraz różnymi północnoamerykańskimi organizacjami ds. standardów. Inicjatywy te koncentrują się na zapewnieniu spójności w dwóch głównych obszarach, w których obowiązujące standardy różnią się znacznie. Pierwszym obszarem są protokoły testów obciążeń konstrukcyjnych, w szczególności porównanie wytycznych norm EN 1991-1-1 i ASCE 7-22. Drugim obszarem są wymagania dotyczące odporności na trzęsienia ziemi, w szczególności granice przemieszczeń (drift) oraz zachowanie połączeń pod wpływem obciążeń. Zgodnie z wynikami Badania kosztów branży modułowej z 2023 r., te działania już obniżyły wydatki na walidację transgraniczną o około 30%. Wciąż jednak pozostaje wiele do zrobienia, zwłaszcza w zakresie śledzenia materiałów. Zgodnie z rozporządzeniem UE nr 305/2011 każdy komponent musi być wyposażony w dokumentację cyfrową, którą można powiązać m.in. za pomocą kodów QR połączonych z modelowaniem informacji o budynku (BIM). Tymczasem w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie akceptowane są zazwyczaj dokumenty papierowe, chyba że lokalne przepisy wymagają inaczej. Ta różnica stwarza nadal trudności dla firm działających po obu stronach granicy.
Norma UL 2600, znana jako „Standard badań odporności na ogień zespołów budynków modułowych”, wyróżnia się jako jedyna norma opracowana specjalnie w celu oceny zachowania ogniowego na stykach modułów. Tradycyjne metody badań ogniowych zwykle obejmują pojedyncze ściany lub układy podłoga–strop, natomiast norma UL 2600 rzeczywiście bada zachowanie przestrzeni ukrytych, w szczególności pionowych szczelin pomiędzy ustawionymi jeden na drugim modułami pod wpływem działania ognia. Moduły, które uzyskały certyfikat zgodności, mogą zachować integralność swoich stref przeciwpożarowych przez ok. 90 minut lub dłużej. Jest to o około 25% lepszy wynik niż w przypadku standardowych budynków wznoszonych na miejscu, według najnowszych badań pożarowych przeprowadzonych w 2024 r. przez Underwriters Laboratories. Dodatkowa ochrona czyni te systemy modułowe znacznie bezpieczniejszymi w rzeczywistych zastosowaniach.
Proces weryfikacji ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa budynków. Podczas wcześniejszej instalacji elementów takich jak awaryjne włazy ewakuacyjne czy osłony klatek schodowych te komponenty muszą nadal prawidłowo funkcjonować nawet po tym, jak budynek zostanie poddany symulowanym uszkodzeniom. Warto pomyśleć, co by się stało w przypadku np. poziomego przesunięcia o 2,54 cm lub pionowego opadnięcia o 1,27 cm w określonych miejscach. Zakład zapewnia, że wszystkie elementy idealnie do siebie pasują w celu zapewnienia ognioodporności w miejscach połączeń – w tym względzie nie ma żadnych wątpliwości. Niemniej jednak nikt nie może pominąć kontroli tych elementów po ich rzeczywistej instalacji na budowie. Jest to szczególnie ważne w trudno dostępnych miejscach, gdzie przewody przechodzą przez ściany, rury przechodzą przez stropy lub kanały wentylacyjne przecinają sekcje ognioodporne. To, że dany element spełnia normę UL 2600, nie oznacza, że inspektorzy mogą zrezygnować z kontroli. Zamiast wielokrotnie testować całe systemy, kontrola w terenie powinna skupiać się na zapewnieniu, że wszystkie uszczelki są nietknięte, a przebicia odpowiednio zabezpieczone.
Zasady dotyczące domów modułowych nie są w rzeczywistości ustanawiane przez normy krajowe, lecz zależą w dużej mierze od tego, jak różne jednostki administracyjne je interpretują. Powstaje w ten sposób niejasna, rozdrobniona sytuacja, w której różne podejścia prawne wzajemnie się kłócą. Weźmy na przykład Kalifornię. Departament Mieszkalnictwa i Rozwoju Społecznościowego (HCD) przejął w zasadzie kontrolę poprzez tzw. prerogatywę ustawową. Każda jednostka domu modułowego, która ma być sprzedawana lub montowana w tym stanie, musi najpierw uzyskać zatwierdzenie fabryczne od HCD, zanim nawet urzędnicy lokalni będą mogli zaangażować się w proces. Takie podejście koncentruje większość władzy regulacyjnej na poziomie stanowym, przyspiesza wydawanie pozwoleń i uniemożliwia władzom lokalnym wprowadzanie własnych wymogów dotyczących efektywności energetycznej lub odporności na trzęsienia ziemi, które mogłyby ze sobą kolidować.
Kodeks budowlany Ontario zmierza w zupełnie innym kierunku niż inne kodeksy. Część B określa standardowe specyfikacje techniczne w sposób zwyczajowy, ale sytuacja staje się ciekawa w przypadku Części C, która zawiera zasady szczególne wyłącznie dla budynków modułowych. Kodeks wymaga przeprowadzenia określonych kontroli bezpośrednio na placu budowy, a nie tylko polegania na certyfikatach wydanych w fabryce. Mowa tu m.in. o sposobie połączenia modułów ze sobą, ich odporności na silne wiatry oraz prawidłowym zapewnieniu ognioodporności między poszczególnymi sekcjami. Dodatkowy etap uzyskiwania dwóch osobnych zatwierdzeń pokazuje wyraźnie, że prowincja chce zachować szczególną ostrożność w zakresie tego, jak te elementy budynku łączą się ze sobą i funkcjonują razem w praktyce.
Pomysł wzajemności działa na papierze, ale w praktyce okazuje się nieskuteczny w całej Ameryce Północnej. Osiemnaście stanów amerykańskich dołączyło do Programu Uznawania Budynków Modułowych ICC, co oznacza, że producenci certyfikowani w jednym stanie nie podlegają powtarzającym się inspekcjom przy prowadzeniu działalności w innych stanach. Jednak te same stany nie zatwierdzają automatycznie projektów wykraczających poza swoje granice – tym bardziej nie zatwierdzają projektów obejmujących sąsiednie stany, a co dopiero prowincje lub kraje. Dla deweloperów realizujących projekty obejmujące wiele jurysdykcji powstaje w ten sposób istotny problem wymagający starannego sprawdzenia przepisów na poziomie federalnym, stanowym i lokalnym przed podjęciem jakichkolwiek decyzji budowlanych.
Bez tej wielowarstwowej oceny projekty narażone są na polecenia zawieszenia prac, kary za konieczność ponownego zaprojektowania lub odrzucenie zezwoleń na zajęcie obiektu — co wiąże się ze średnimi kosztami w wysokości 187 000 USD za każde opóźnienie, zgodnie z Indeksem Ryzyka Budownictwa Modułowego z 2024 roku.
Guangzhou Yuze Integrated Housing Co., Ltd.
Prawa autorskie © Guangzhou Yuze Integrated Housing Co., Ltd. - Polityka prywatności
EN
